Adwokat Jakub Bukartyk
"Nic nie jest niezmienne, prócz przyrodzonych
i niezbywalnych praw człowieka"
T. Jefferson

Warunkowe umorzenie postępowania karnego, czyli o czym warto wiedzieć w razie konfliktu z prawem karnym.

W swej praktyce zawodowej nierzadko mam do czynienia z klientami, którzy na skutek rozmaitych okoliczności mniej lub bardziej od siebie zależnych czy zawinionych, weszli w konflikt z prawem karnym. Państwo w ramach przysługującego mu imperium wszczyna postępowanie, będące reakcją prawnokarną na popełnione przestępstwo. Rozpoczynają się przesłuchania na Policji, w Prokuraturze, postawione zostają zarzuty, pada pytanie czy przyznaje się Pan/Pani do popełnionego czynu?

 

W niniejszym wpisie zajmiemy się sytuacją, gdzie odpowiedź na tak postawione pytanie jest twierdząca.

 

W powyższym przypadku, po złożeniu wyjaśnień i przyznaniu się podejrzanego do winy w przeważającej większości spraw organy ścigania składają propozycję rozważenia przez podejrzanego skorzystania z instytucji dobrowolnego poddania się karze. Wyrok skazujący wydawany jest przez Sąd na posiedzeniu, bez rozprawy i postępowania dowodowego. Uzgodniona w protokole kara jest niższa od wnioskowanej przez Prokuratora przed Sądem w przypadku przeprowadzenia rozprawy i stanowi pewien bonus za współpracę z wymiarem sprawiedliwości.

 

Wydany na posiedzeniu wyrok w opisanym powyżej trybie art. 335 kpk ma jednak zasadniczą wadę – jest wyrokiem skazującym, a więc łączą się z nim wszelkie negatywne aspekty skazania, w tym odnotowanie osoby skazanego i popełnionego przezeń przestępstwa w Krajowym Rejestrze Karnym.

 

Czy istnieje zatem sposób, by przyznając się do winy uniknąć większości negatywnych konsekwencji towarzyszących skazaniu wyrokiem karnym i cieszyć się statusem osoby niekaranej?

 

Polskie prawo karne przewiduje instytucję warunkowego umorzenia postępowania karnego względem osoby niekaranej uprzednio za przestępstwo umyślne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, a właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania sprawca będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni ponownie przestępstwa (art. 66 § 1 kk). W praktyce oznacza to, iż osoba niemająca dotychczas konfliktu z prawem karnym, która popełniła przestępstwo, zagrożone karą nieprzekraczającą 3 lata (w wyjątkowych przypadkach 5 lat), jest w stanie uniknąć odpowiedzialności karnej za popełnione przestępstwo, zaś jedyną reakcją karną pozostaną orzeczone środki karne, które w swym zamierzeniu mają przywrócić równowagę naruszoną popełnionym przestępstwem. Zasadą jest obligatoryjne nałożenie na sprawcę obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej na skutek popełnionego przestępstwa. Do uznania Sądu pozostaje fakultatywne nałożenie innych obowiązków, jak chociażby informowania sądu lub kuratora o przebiegu okresu próby, przeproszenia pokrzywdzonego, czy wykonywanie ciążącego na podsądnym obowiązku łożenia na utrzymanie innej osoby. Warunkowe umorzenie postępowania karnego następuje  na okres próby wynoszący od roku do 2 lat i biegnie od uprawomocnienia się orzeczenia. Jeśli w okresie próby osoba względem której zastosowano instytucję warunkowego umorzenia postępowania karnego popełni przestępstwo umyślne za które zostanie prawomocnie skazana, sąd obligatoryjnie podejmie postępowanie. Osoba korzystająca z dobrodziejstwa warunkowego umorzenia musi również liczyć się z podjęciem postępowania w sytuacji gdy w inny sposób narusza porządek prawny, w tym nie wykonuje nałożonych obowiązków, czy środków karnych, bądź też nie realizuje zawartej z pokrzywdzonym ugody.

 

Z dotychczasowych obserwacji, poczynionych podczas licznych potyczek przed organami ścigania w realizacji konstytucyjnego prawa do obrony moich Klientów wynika, iż Sądy są zdecydowanie bardziej przychylne stosowaniu warunkowego umorzenia postępowania karnego od Prokuratury, która niezwykle rzadko decyduje się na skierowanie do Sądu wniosku o warunkowe umorzenie postępowania karnego, zamiast aktu oskarżenia. Należy mieć to w pamięci przed podjęciem decyzji i ulegnięciu ewentualnym sugestiom śledczych na etapie postępowania przygotowawczego, w przedmiocie dobrowolnego poddania się karze, które każdorazowo skutkuje konsekwencjami prawomocnego skazania.

Adwokat Bukartyk Tarnów
Adwokat Bukartyk Tarnów